Çalışmalar

ERG Sözlük

Eğitim politikası tartışmalarında sık geçen kavramların, kurumların ve ölçme araçlarının kısa açıklamaları.

A

ABİDE #

Akademik Becerilerin İzlenmesi ve Değerlendirilmesi Araştırması (ABİDE), Millî Eğitim Bakanlığı tarafından 2016 yılından itibaren 2 yılda bir düzenlenen araştırmadır. ABİDE 2016 yılında yalnızca 8. sınıftaki öğrencilere, 2018 yılında 4 ve 8. sınıftaki öğrencilere uygulandı. Araştırma ile öğrencilerin Türkçe, matematik, fen bilimleri ve sosyal bilgiler alanlarında üst düzey zihinsel özelliklerinin ölçülmesi hedefleniyor. Araştırma çoktan seçmeli ve açık uçlu sorular ile anketlerden oluşuyor.

Avrupa Yeterlilikler Çerçevesi #

Avrupa Yeterlilikler Çerçevesi (AYÇ) yeterliliklerin anlaşılması ve karşılaştırılması için geliştirilen, Avrupa’yı kapsayan bir politika aracıdır. AYÇ’nin geliştirilme sürecinde Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 36 ülkenin temsilcileri Danışma Kurulunda yer almıştır. Bireylerin ülkeler arası hareketliliğini teşvik etmek ve hayatboyu öğrenmeye yardımcı olmak AYÇ’nin temel prensipleridir. Bu doğrultuda, AYÇ her seviyede sahip olunması gereken asgari ortak bilgi, beceri ve yetkinliklerin tanımlandığı sekiz seviyeden oluşur.

Aktif Okul #

Tüm paydaşlarıyla hareketi teşvik eden ve öğrencilerin hareket etmesi için en uygun koşulları yaratmaya çabalayan okuldur. Tüm çocukların ve gençlerin fiziksel aktivite ve sporla meşgul olma fırsatlarını artırmak için imkân yaratır.

Kaynak Eğitim Laboratuvarı

Afet #

Toplumun tamamı veya belli kesimleri için fiziksel, ekonomik ve sosyal kayıplar doğuran, normal hayatı ve insan faaliyetlerini durduran veya kesintiye uğratan, etkilenen toplumun baş etme kapasitesinin yeterli olmadığı doğa, teknoloji veya insan kaynaklı olaydır.
Yani afet, bir olayın kendisi değil, doğurduğu sonuçtur.

Aşamalı ve Seyreltilmiş Eğitim #

COVID-19 salgını sürerken Türkiye’de 2020-21 eğitim-öğretim yılında örgün eğitimde uygulanacağı açıklanan modeldir. Yüz yüze eğitime öncelikle belirli sınıf kademelerinden başlanması, çocukların okullarda bulunacağı zamanın sınırlandırılması, yalnızca belirli derslerin yüz yüze yapılması, öğrenci sayısı bakımından sınıf içindeki yoğunluğun azaltılması anlamına gelir.

B

Bir Arada Yaşam #

Çeşitliliğin oluşturduğu zenginliği ve dayanıklılığı kapsayarak, insan ve insan olmayan tüm canlıları gözeterek, farklılıkları ötekileştirmeden var olmaktır.

Bütünleşik Politika #

Devlet daireleri ve kurumlarının belirlenen hedefler doğrultusunda uyumlu ve ortaklaşa çalışarak sistematik ve sürdürülebilir politikalar geliştirmesi ve yürütmesi.

Kaynak Rubin, A. (2016). Policy coherence at the local level: Aligning employment, skills and economic development policy. Coherence for Sustainable Development. Aralık 2020 oecd.org/gov/pcsd/Coherence Eğitim İzleme Raporu 2020 | Öğrenciler ve Eğitime Erişim

C

Cinsiyet Oranı #

Belirli bir öğretim yılında ilgili öğretim türünün kız çocuk brüt okullaşma oranının, aynı öğretim yılında ilgili öğretim türünün erkek çocuk brüt okullaşma oranına olan göreli büyüklüğünü gösterir.

Ciddi Maddi Yoksulluk İçinde Olma #

Finansal sıkıntıda olma durumunu ifade eden maddi yoksunluk; çamaşır makinesi, renkli televizyon, telefon ve otomobil sahipliği ile beklenmedik harcamalar, evden uzakta bir haftalık tatil, kira, konut kredisi, borç ödemeleri, iki günde bir et, tavuk, balık içeren yemek ve evin ısınma ihtiyacının ekonomik olarak karşılanamama durumu ile ilgili hanehalklarının algılarını yansıtmaktadır. Bu dokuz maddenin en az dördünü karşılayamayanların oranı, ciddi maddi yoksunluk oranı olarak tanımlanmaktadır.

Ç

Çocuğun İyi Olma Hali #

Çocuğun iyi olma hali, çocuğun yaşam kalitesini, öznel iyi olma halini ve memnuniyetini ön plana alan ve yapabilirliklerini artırmayı hedefleyen bir yaklaşımdır. Bu yaklaşım sağlık, maddi durum, eğitim, ev ve çevre koşulları, ilişkiler gibi alanlarda çocuğun iyi olmasını hedefler, çocuğun refahına ve gelişmesine bütünsel olarak yaklaşır.

Çocuğun Katılım Hakkı #

Çocuk katılımı, tüm çocukların görüşlerini serbestçe ifade etmesi, bu görüşlerin yetişkinler tarafından ciddiye alınması ve çocukların kendilerini ilgilendiren karar alma süreçlerinde etkin rol almalarıdır. Çocuğun katılım hakkı Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin (ÇHS) 12. Maddesi ile güvence altına alınır. Çocuk katılımında süreçler saydam ve bilgilendirici, gönüllü, saygılı, ilgili, çocuk dostu, içermeci, eğitim ile desteklenmiş, güvenli ve risklere duyarlı ve hesap verebilir olmalıdır.

Çocuk Hakları #

Çocuk hakları insan haklarıdır; çocukların kendilerine özgü ihtiyaçlarından dolayı ayrı olarak tanımlanmıştır. 1989 yılında kabul edilen BM Çocuk Haklarına Dair Sözleşme 18 yaşına kadar her çocuğun sahip olduğu sivil, kültürel, ekonomik, siyasi ve sosyal hakları kapsar. Sözleşme; “ayrımcılık yapmama”, “çocuğun üstün yararı”, “çocuğun varlığını ve gelişimini sürdürmesini sağlama” ile “katılım” ilkeleri doğrultusunda; hükümetlerin/devletlerin yerine getirmesi gereken temel yükümlülükleri belirtir.

D

Destek Eğitim Odaları #

Destek eğitim odaları, okul ve kurumlarda, kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim uygulamaları
kapsamında yetersizliği olmayan akranlarıyla birlikte aynı sınıfta eğitimlerine devam eden özel eğitim
ihtiyacı olan öğrencilerin sunulan eğitim hizmetlerinden en üst düzeyde yararlanmaları amacıyla özel araç gereçler ile eğitim materyalleri sağlanarak oluşturulmuş eğitim ortamlarıdır.

Dijital Pedagoji #

Dijital araçların eğitim bağlamında salt kullanımına değil, anlamlı pedagojik değişim için kullanımına işaret eder. Uzaktan öğrenme, hibrit öğrenme, ters yüz sınıf gibi modelleri kapsayan fakat yüz yüze öğrenme içeriğinde de var olan pedagojik anlayışı kapsar.

Düşünme Becerileri #

Düşünme becerileri, düşünme süreçlerinde kullanılan bilişsel yetilerdir. Bu becerilerle, çeşitli bilgiler ve gözlemlenen olgular algılanır, anlamlandırılır, analiz edilir, sentezlenir, değerlendirilir ve başka bağlamlara uyarlanır. Düşünce becerileri odaklanma, üstbiliş, eleştirel düşünme, karar verme, problem çözme gibi birçok beceriyi içerir.

Dijital Uçurum #

Farklı sosyo-ekonomik düzeydeki bireylerin ve toplulukların bilgi iletişim teknolojilerine erişimde ve kullanımında yaşadığı eşitsizliktir. Dijital uçurumu diğer eşitsizliklerden ayıran, bu uçurumun mevcut eşitsizlikleri daha da derinleştirebilme potansiyelidir.

Döner Sermaye İşletmeleri #

Millî Eğitim Bakanlığı tarafından uygun görülen mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarında kurulan işletmelerdir. Bu işletmelerin olduğu okullarda, okulun mesleki ve teknik eğitim alanı ile ilgili öğrencilerin uygulamalı eğitim alması amacıyla mal ve hizmet üretme ve satma faaliyetleri yapılır.

Dijital Okuryazarlık #

Bireylerin özel yaşam durumları içinde sosyal hareket oluşturabilmek ve bu süreci yansıtmak için dijital araçları uygun biçimde kullanma ve dijital kaynakları belirleme, ulaşma, yönetme, bütünleştirme, değerlendirme, analiz ve sentez yapabilme, yeni bilgiyi oluşturma, medya ifade biçimleri yaratma ve diğerleri ile iletişim içinde olmayı olanaklı kılmaya ilişkin farkındalık, tutum ve yetenektir.

Kaynak Coşkun, Y. D., Cumaoğlu, G. K. ve Seçkin, H. (2013). Bilgisayar öğretmen adaylarının bilişim alanıyla ilgili okuryazarlık kavramlarına yönelik görüşleri. International Journal Of Human Sciences, 10(1), 1259-1272. Eğitim İzleme Raporu 2020 | Eğitimin İçeriği

Doğal Öğrenme #

Bireylerin, duyularını ve bedenlerini kullanmalarını gerektiren deneyimlere doğal olarak dahil oldukları ve bu deneyimleri daha etkin bir şekilde kavrama kapasitesine sahip oldukları öğrenme sürecidir.

Kaynak bit.ly/3ea5OkT Eğitim Laboratuvarı

Duygusal Emek #

Öğretmenler için duygusal emek vermek karar alma ve duygusal yönetim becerilerinin bir arada kullanıldığı karmaşık süreçlerdir. Öğretmenlerin eğitim ortamlarında duygularını profesyonel kurallara uyacak şekilde yönetmesi ve bunu yaparken öğrencilere rol model olacak tutum ve davranışları sürdürmesi gerekir.

E

Eğitim Aracı #

Örgün ve yaygın eğitim kurumlarında kullanılacak ders kitabı, öğrenci çalışma kitabı, öğretmen kılavuz kitabı ile öğretmen ve öğrencilere kaynak olması için geliştirilen basılı ve elektronik eğitim materyallerine eğitim aracı denir.

Eğitim Ve Öğretim Desteği #

Örgün eğitim yapan özel ilkokul, özel ortaokul ve özel liselerde öğrenim gören Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı öğrenciler için, resmî okullarda öğrenim gören bir öğrencinin okul türüne göre her kademede okulun öğrenim süresini aşmamak üzere verilen nakdi yardımdır.

Eleştirel Düşünme #

Bireylerin amaçlı olarak ve kendi kontrolleri altında yaptıkları, alışılmış olanın ve kalıpların tekrarının engellendiği, önyargıların, varsayımların ve sunulan her türlü bilginin sınandığı, değerlendirildiği, yargılandığı ve farklı yönlerinin, açılımlarının, anlamlarının ve sonuçlarının tartışıldığı, fikirlerin çözümlenip değerlendirildiği, akıl yürütme, mantık ve karşılaştırmanın kullanıldığı ve sonucunda belirli fikirlere, kuramlara veya davranışlara varılan düşünme biçimidir.

Etki Değerlendirme #

Etki değerlendirme, bir uygulamanın olası etkilerini tanımlamayı, uygulama sürecini ve sonuçları izlemeyi, nitel ve nicel yöntemlerle etkiyi ölçmeyi ve değerlendirmeyi içerir. Kapsamlı bir etki değerlendirmede, sonuçlar kadar süreçlerin de izlenip değerlendirilmesi önemlidir. Etki değerlendirme bulguları, uygulamayı geliştirmek ve daha etkin hâle getirmek için kullanılabilir.

Evrensel Tasarım İlkesi #

Evrensel Tasarım bütün ürün ve ortamların, herkesin en üst biçimde yararlanmasına olanak verecek ve estetik olacak şekilde tasarlanmasıyla ilgilenir. Eğitimde evrensel tasarım bağlamında önerilen çeşitli ilkeler; eğitim ortamları ile eğitim içeriğinin aktarılması süreçlerinin güvenli ve katılımcı olmasının sağlanması, eğitimöğretim süreçlerinde geri bildirime yer verilmesi ve ölçme değerlendirmenin öğrencilerin farklılıkları gözetilerek oluşturulması gibi konuları içerir.

Kaynak Rao, K., Ok, M. W. ve Bryant, B. R. (2014). A review of research on universal design educational models. Remedial and Special Education, 35(3), 153–166. doi.org/10.1177/0741932513518980 Eğitim İzleme Raporu 2020: Öğrenciler ve Eğitime Erişim

Eğitimde İyi Örnek #

Çocukların, doğrudan ya da dolaylı olarak iyi olma haline ve öğrenmesine katkı sunan; geliştirildiği öğrenme ortamında, yeni ve yaratıcı, kişisel ya da akademik gelişimine katkı yapan, bilgi, beceri ya da davranış kazandıran çalışma.

Kaynak Eğitim Laboratuvarı

e-Öğrenme (e-Learning) #

Bir uzaktan eğitim yöntemi olan e-Öğrenme, eğitim içeriklerinin internet veya intranet üzerinden sesli veya görüntülü, senkron (eşzamanlı) veya asenkron farklı zamanlı) biçimlerde aktarılmasıdır.

Eylem Araştırması #

Bir yandan bilimsel bir bilgi ortaya çıkarırken bir yandan da uygulamalara, projelere, programlara dayanak oluşturmayı amaçlayan bir yöntemsel yaklaşımdır. Eylem araştırması yaklaşımında, araştırmacılarla uygulayıcılar ve konuyla ilgili paydaşlar birlikte çalışırlar.

Eğitim Ve Öğretimden Erken Ayrılma #

Avrupa Topluluğu İstatistik Ofisinin (Eurostat) yayınladığı ve hane halkı araştırmasına göre 18–24 yaş aralığındaki kişilerden en fazla ortaokul mezunu olan ve daha üstü bir eğitim kademesinde kayıtlı olmayanların ilgili çağ nüfusuna oranı olarak ifade edilen göstergedir.

F

Fiziksel Okuryazarlık #

Fiziksel farkındalığı da kapsayan temel hareket becerilerine, fiziksel etkinliklere ve spora yönelik olumlu tutumlara ve harekete dair temel bilgilere sahip olmak anlamına gelir.

Kaynak Eğitim Laboratuvarı

Fonksiyonel Sınıflandırma #

Devletin yürüttüğü hizmetlere göre yapılan bütçe sınıflandırmasıdır. Bu hizmetler şunlardır; genel kamu hizmetleri, savunma hizmetleri, kamu düzeni ve güvenlik hizmetleri, ekonomik işler ve hizmetler, çevre koruma hizmetleri, iskan ve toplum refahı hizmetleri, sağlık hizmetleri, dinlenme, kültür ve din hizmetleri, eğitim hizmetleri, sosyal güvenlik ve sosyal yardım hizmetleri.

G

Geçici Koruma #

Ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil ve geçici koruma bulmak amacıyla kitlesel veya bu kitlesel akın döneminde bireysel olarak sınırlarımıza gelen veya sınırlarımızı geçen yabancılardan haklarında bireysel olarak uluslararası koruma statüsü belirleme işlemi yapılamayan yabancılara uygulanır.

H

Hazırbulunuşluk #

Öğrencinin okulda başarılı olmasını sağlayacak temel becerilere ve bilgiye sahip olma durumudur. Bu temel standartlar öğrencinin bilmesi gerekenler ve yapabilecekleri konusunda çıtayı belirler ve okuryazarlık, matematik, yönergeleri takip etme, diğer çocuklarla iyi çalışma ve öğrenme etkinliklerine katılma dahil olmak üzere bir dizi temel davranış ve yeteneği edinerek öğrenme ortamlarına başarılı geçiş yapmasını sağlar.

I

ISCED #

Uluslararası Standart Eğitim Sınıflaması, eğitim programlarını eğitim düzeylerine ve alanlara göre sınıflandırmak için kullanılan referans çerçevesidir. ISCED’in temel kavramları ve tanımlarının uluslararası olarak geçerli olması ve tüm eğitim sistemlerini kapsaması amaçlanıyor. Türkiyede ISCED 1 ilkokula, ISCED 2 ortaokula, ISCED 3 liseye denk gelir.

İ

İçerik Analizi #

Metinlerden (veya diğer anlamlı materyallerden) kullanım bağlamlarına ilişkin tekrarlanabilir ve geçerli çıkarımlar yapmayı amaçlayan bir araştırma tekniğidir.

Kaynak Krippendorff, K. (2004). Content Analysis An Introduction to Its Methodology. SAGE Publications.

İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması #

Bölgesel istatistiklerin toplanması, geliştirilmesi, bölgelerin sosyo-ekonomik analizlerinin yapılması, bölgesel politikaların çerçevesinin belirlenmesi ve Avrupa Birliği Bölgesel İstatistik Sistemine uygun karşılaştırılabilir istatistiki veri tabanı oluşturulması amacıyla ülke genelinde tanımlanan sınıflandırmadır.

K

Kapsayıcı Eğitim #

Eğitim kurumlarının ve süreçlerinin cinsiyet, etnik köken, dil, din, yerleşim yeri, sağlık durumu, sosyoekonomik durum vb. özelliklerinden ya da koşullarından bağımsız olarak tüm çocukların gereksinimlerine yanıt verecek biçimde yeniden düzenlenmesini öngören bir süreçtir.

Kazanım #

Öğretim programlarında herhangi bir etkileşim sonucunda bireyin bilişsel, duyuşsal ve psikomotor alanda edinmeleri hedeflenen becerilerdir.
*psikomotor: Herhangi bir eylemi belirli bir beceri ölçüsüne göre yapabilme.

Katılımcılık #

Herkesin karar alma süreçlerine doğrudan ya da meşru temsilciler aracılığıyla katılmasıdır. Katılımı mümkün kılacak ifade özgürlüğünün bulunmasıdır. Halkın, karar alma süreçlerinin hazırlık, uygulama ve izleme aşamalarına etkin biçimde dahil olmasıdır.

Klinik Öğretmen Eğitimi #

Öğretmen adaylarının okul topluluğunun bir parçası olmasını sağlayan, K-12 düzeyinde öğrencilerin öğrenme süreçlerinin bir paydaşı olmalarını sağlayan, derinlemesine klinik deneyimler yaşamalarına olanak tanıyan, uygulamaya dayalı bir öğretmen hazırlama modeli.

Kaynak Dani, D. E., Hallman-Thrasher, A., Harrison, L. M., Diki, K., Felton-Koestler, M. Kopish, M., Dunham, J. ve Harvey, L. W. (2018). T. E. Hodges ve A. C. Baum (ed.), Handbook of Research on Field-Based Teacher Education içinde (s. 117-141). IGI Global. Eğitim İzleme Raporu 2020 | Öğretmenler

Kolektif Etki #

Farklı sektörlerden bir grup önemli aktörün spesifik bir sosyal sorunu çözmek için ortak bir amaç doğrultusunda bir araya gelmeleri.

Kaynak Eğitim Laboratuvarı

M

Makul Düzenleme #

Engellilerin insan haklarını ve temel özgürlüklerini tam ve diğer bireylerle eşit şekilde kullanmasını veya bunlardan yararlanmasını sağlamak üzere belirli bir durumda ihtiyaç duyulan, ölçüsüz veya aşırı bir yük getirmeyen, gerekli ve uygun değişiklik ve düzenlemeler.

Maliyet-Etkililik Analizi #

Program ve politika alternatiflerinin kaynak kullanımına göre etkililiğinin değerlendirilebilmesi için uygun çıktı ölçütlerini maliyetlerle birleştiren bir yöntemdir. Genel yaklaşım, alternatiflerin sonuçlarının etkililiğine göre en düşük maliyetli olanın benimsenmesidir.

N

Norm Fazlası Öğretmenler #

Atanmış olduğu bölgede kendi branşından öğretmen ihtiyacı bulunmayan öğretmenler norm fazlası durumunda kalıyorlar. Norm fazlası öğretmen olgusu hem öğretmen ihtiyacının giderilmesinin güçleşmesine hem de kaynakların verimsiz kullanılmasına neden oluyor.

Nominal Olarak Artma/Azalma #

İki farklı yılın bütçeleri karşılaştırılırken, bütçelerin miktarları enflasyon dahil edilerek ortak bir yıla dönüştürülmeden karşılaştırıldığında nominal olarak artma/azalma görülür. Bu artma/azalma gerçek değil, sadece sayısal bir artma/azalmadır. Esas olan enflasyonu dahil ederek, bütçe miktarının satın alma gücündeki değişikliğe bakmaktır.

O

Okul Özerkliği #

Eğitim sisteminin çeşitli alanlarındaki kararlarda okulların karar alma yetkisinin düzeyi, okul özerkliğini gösterir. Okulların kararları çoğunlukla kendilerinin alabildiği eğitim sistemlerinde okul özerkliği yüksekken, merkezi otoritenin ana karar alıcı olduğu eğitim sistemleri daha merkezi sistemlerdir.

Oyun #

Etkileşim, keyif ve keşif imkânı sağlayan çeşitli faaliyetler. Bazı oyunlar belirli hedefler ve kurallar barındırırken, bazı oyunlar somut bir hedef veya kural olmaksızın doğal akışta gelişebilir.

Oyun Hakkı #

Çocuğun iyi olma haline bütüncül olarak etki eden, beslenme, sağlık, barınma ve eğitim gibi temel ihtiyaçları arasında yer alan, tüm çocukların sahip olduğu ve Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına dair Sözleşme’yle de güvence altına alınmış olan çocuk haklarından biri. Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına dair Sözleşme’nin 31. maddesi çocuğun dinlenme, boş zaman değerlendirme, oynama ve yaşına uygun eğlence etkinliklerinde bulunma, kültürel ve sanatsal yaşama serbestçe katılma hakkını kapsar. Sözleşme, çocuğun kültürel ve sanatsal yaşama tam olarak katılma hakkını saygı duyarak tanıma, özendirme ve çocuklar için, boş zamanı değerlendirme, dinlenme, sanatsal ve kültürel etkinlikler konusunda uygun ve eşit fırsatları sağlamaya teşvik etmek gibi devletlerin temel yükümlülüklerini belirtir.

Ö

ÖABT #

Öğretmenlik Alan Bilgisi Testi (ÖABT), Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı’nın (ÖSYM) 10 Aralık 2012 tarihli kararıyla ilk kez 14 Temmuz 2013’te gerçekleştirildi. ÖABT öğretmen kadrolarına yapılacak atamalarda öğretmenlerin alan bilgilerinin ölçülmesini amaçlıyor.

Öğretmenin İyi Olma Hâli #

Öğretmenin iyi olma hali öğretmenin işinde kendini nasıl hissettiği ve nasıl görev yaptığı ile ilgilidir. Bilişsel, psikolojik, fiziksel ve sosyal öğelerden oluşur, bağlamdan etkilenir ve birçok yönden eğitim süreç ve çıktılarını etkiler.

Özne Olan Öğretmen #

Öğretim pratiklerini iyileştirmek, kendi mesleki öğrenme deneyimini yönlendirmek, mesleki kimliğini oluşturmak, biçimlendirmek veya dönüştürmek, dayanışmaya dayanan işbirliği çevresinde kendisinin ve meslektaşlarının öğrenmesine katkıda bulunmak için bilerek ve isteyerek eyleme geçen öğretmen.

Öğrenme/Eğitim Ortamları #

Öğrenme ortamları, öğrenmenin gerçekleştiği her türlü fiziksel ve dijital ortamı, sınıfları, okulları, evi, servisi, okul dışındaki açık ve kapalı mekânları kapsar. Öğrenmenin gerçekleştiği ortamın iklimini, ortak değerleri, yaklaşımları ve bireyler arasındaki ilişkiler bütününü de içerir.

Öğretim Programı #

Her bir ders için öğrencilerin ulaşması beklenen genel amaçları, bu amaçlar doğrultusunda edinilmesi hedeflenen bilgi, beceri ve tutumları ifade eden kazanımlar ile bunların öğrencilere aktarılması sürecinde kullanılacak öğretim ve değerlendirme yöntem, teknik ve stratejilerine ilişkin açıklama ve yönlendirmeleri kapsar.

Özel Eğitim #

Bireysel ve gelişim özellikleri ve eğitim yeterlilikleri açısından akranlarından anlamlı düzeyde farklılık gösteren bireylerin eğitim ve sosyal ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla geliştirilmiş eğitim programları ile bu programları uygulamak için eğitim alan kişilerle bireylerin ihtiyaçlarına uygun ortamlarda sürdürülen eğitimdir.

Özyeterlik #

Bireyin farklı durumlarla baş etme, belli bir performansı göstermek için gerekli etkinlikleri düzenleyip başarılı olarak yapma kapasitesi hakkında kendi algılayışı, inancı ve yargısıdır.

Kaynak Demirtaş, H., Cömert, M. ve Özer, N. (2011). Öğretmen adaylarının öz yeterlik inançları ve öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumları. Eğitim ve Bilim, 36(159), 96-111. Eğitim İzleme Raporu 2020 | Öğretmenler

Öğretmen Eğitimcisi #

Öğretmenlerin öğretmenleri olarak hizmet öncesi eğitimler yoluyla gelecekteki öğretmenlerin mesleki öğrenmelerine ve/veya hizmetiçi eğitimler yoluyla hizmet veren öğretmenlerin profesyonel gelişimlerine katkı sunan sosyal bilimciler.

Kaynak Murray, J., Swennen, A. ve Shagrir, L. (2009). Understanding teacher educators’ work and identities. A. Swennen ve M. van der Klink (ed.), Becoming a teacher educator: Theory and practice for teacher educators içinde (s.29-43). Springer. Eğitim İzleme Raporu 2020 | Öğretmenler

P

Parasız Yatılı Öğrenci #

Örgün ve resmi ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören ve ortaöğretim kurumları pansiyonlarında ücret ödemeden barınma hakkı elde eden öğrencileri ifade eder.

PISA #

Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı (PISA), Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) tarafından 2000 yılından itibaren 3 yılda bir düzenlenen araştırmadır. PISA ile 15 yaşında ve örgün eğitimde olan çocukların fen, matematik ve okuma alanlarında bilgiyi gerçek yaşama uygulama becerisi ölçülüyor. Araştırma çoktan seçmeli ve açık uçlu sorular ile anketlerden oluşuyor.

Psikolojik Sağlamlık #

Zorluklara rağmen zihinsel, duygusal, sosyal ve ruhsal olarak olumlu sonuçlar elde etme yeteneği.

Kaynak Kain, K. L., Levine, P. A. ve Terrell, S. J. (2018). Nurturing resilience: Helping clients move forward from developmental trauma. North Atlantic Books Eğitim İzleme Raporu 2020 | Eğitim Ortamları

Paydaş Katılımı #

Paydaş katılımı, bir uygulamadan veya karardan doğrudan ya da dolaylı olarak etkilenebilecek tüm paydaşların uygulama ve kararların hazırlanma, hayata geçirilme ve değerlendirilme süreçlerinde etkin ve anlamlı bir biçimde söz sahibi olmasıdır.

Psikolojik İlk Yardım #

Psikolojik ilk yardım (PİY); afet, şiddet, kaza, terör saldırısı gibi bireysel ya da toplumsal düzeyde olumsuz etkilere neden olan herhangi bir olay esnasında ya da sonrasında gerçekleştirilen, ilk psikososyal müdahale yaklaşımıdır. Koruyucu ve önleyici ruh sağlığı alanında hem bireysel hem de toplumsal açıdan oldukça önemli bir etkiye sahiptir.  

Kaynak MEB ÖRGM (2021).

Psikososyal Destek #

Psikososyal kelime anlamıyla birbirini sürekli etkileyen psikolojik ve sosyal etkilerin hareketli ilişkisi anlamına gelirken; afetlerde psikososyal destek; afet sonrası ortaya çıkabilecek psikolojik uyumsuzlukların bozuklukların önlenmesi, aile ve toplum düzeyinde ilişkilerin yeniden kurulması/geliştirilmesi, etkilenenlerin ‘normal’ yaşamlarına geri dönmesi sürecinde kendi kapasitelerini fark etmeleri ve güçlenmelerinin sağlanması, toplumda gelecekte ortaya çıkması muhtemel afet ve acil durumlarla başa çıkma/iyileşme/toparlanma becerilerinin artırılması ve yardım çalışanlarının desteklenmesini içeren ve afet döngüsünün her aşamasında yürütülen çok disiplinli hizmetler bütünü olarak ifade edilebilir.

Kaynak AÇSH (2018, 11 Ekim).

Pedagojik Formasyon #

Öğretmen adaylarının öğretim yöntemlerini uygun bir biçimde kullanmayı öğrenmeleri için almaları gereken eğitimdir. Fen-edebiyat fakültelerinde ilgili alan düzeyinde lisans derecesine sahip olanlar öğretmen olarak atanabilecek yeterliliği edinmek için bu programları tamamlayıp sertifika alırlar. Pedagojik formasyon eğitimi sertifika programlarına ilişkin düzenlemeler Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından yapılır.

Psikolojik İyilik Hali #

Kişinin kendisi ve geçmiş yaşamı hakkında olumlu değerlendirmelere sahip olması, bu değerlendirmelere uygun olarak sürekli büyüme ve gelişme çabasını sürdürmesi, yaşamını amaçlı ve anlamlı bulması, başkalarıyla nitelikli ilişkiler kurması, hayatını ve çevresindeki dünyayı etkin bir şekilde yönetme kapasitesine ve kendi hayatının yönünü tayin edebilme duygusuna sahip olması boyutlarını içeren işlevsel bir yaşam sürme halidir.

Kaynak Ryff, C. D. ve Keyes, C. L. M. (1995). The structure of psychological well-being revisited. Journal of Personality and Social Psychology, 69(4), 719 Eğitim İzleme Raporu 2020 | Eğitim Ortamları

S

Saydamlık #

Bilginin serbestçe dolaşması; süreçlerin, kurumların ve bilginin ilgili herkesin erişimine açık ve anlaşılır olmasıdır. Karar alma süreçlerinin ve kararların tüm paydaşlara açık olmasıdır.

Sosyal Duygusal Öğrenme #

Duygularımızı tanımak ve yönetmek, diğer insanlara ilgi ve özen göstermek, olumlu ilişkiler kurabilmek, sorumluluğunu alabildiğimiz kararlar verebilmek ve zorlayıcı durumlarla yapıcı ve etik biçimde baş edebilmek sosyal ve duygusal öğrenmenin temelinde yer alan becerilerdir.

Serbest Oyun #

Çocukların, yetişkinler tarafından belirlenmiş, programlanmış bir biçimde değil, kendi ihtiyaçları ve merakları doğrultusunda yönlendirdikleri oyunlar.

T

TALIS #

Uluslararası Öğretme ve Öğrenme Araştırması, OECD tarafından 2008’den bu yana 5 yılda bir uygulanan uluslararası bir araştırmadır. TALIS okul müdürleri ve öğretmenlerin eğitimleri, çalışma koşulları, mesleki gelişim deneyimleri ve öğretmenlik mesleğine yönelik tutum ve düşünceleriyle ilgili soruları içeriyor; eğitim politikalarının ve uygulamalarının analiz edilmesi ve geliştirilmesi için veri sunmayı amaçlıyor.

Temel Lise #

Kanun hükümlerine göre dershane veya öğrenci etüt eğitim merkezi olarak faaliyet göstermekte iken daha sonradan kurumların kurucuları tarafından dönüştürülen ve faaliyetleri 2018-2019 eğitim öğretim yılının sonuna kadar devam edebilecek ortaöğretim özel okullarıdır.

Travmaya Duyarlı Okul #

Öğrencilerin ve yetişkinlerin kendilerini güvende hissettikleri, birbirleriyle şefkatli ilişkiler kurdukları, öğrenmenin yanı sıra duygu ve davranışların düzenlenmesinde de birbirlerine destek oldukları bir topluluk ortamıdır. Travmaya duyarlı okul (TDO) modeline göre, öğrencilerin olumsuz davranışları doğrudan ya da dolaylı şekilde fiziksel, duygusal ve sosyal olarak kötü muameleye ve örselenmeye maruz kalmalarının sonucunda gelişir. Dolayısıyla, TDO yaklaşımında davranış problemi olan öğrenciye “Neyin var?” ya da “Senin sorunun ne?” anlayışıyla yaklaşmak yerine “Sana ne oldu?” sorusu temel alınıp öğrenci sorunları araştırılır.

Kaynak Craig, Susan E. (2016). Trauma sensitive schools. Teachers College Basın. ve Alexander, J. (2019). Building trauma-sensitive schools: Your guide to creating safe, supportive learning environments for all students. Paul H. Brookes Publishing Company Eğitim İzleme Raporu 2020 | Eğitim Ortamları

Teknopedagojik Alan Bilgisi #

Eğitim-öğretim süreçlerinde alana özgü olarak kullanılabilecek araçlara ve bu araçların öğrenmeye nasıl etki edeceğine yönelik bilgidir (matematik, fen bilimleri, İngilizce vb.). Bu bilgi türü, pedagojik alan bilgisi, teknolojik alan bilgisi ve teknolojik pedagojik bilginin biraradalığıyla sağlanabilir.

Kaynak Mishra, P. ve Koehler, M. J. (2006). Technological pedagogical content knowledge: A framework for teacher Eğitim İzleme Raporu 2020 | Öğretmenler

TIMSS #

Uluslararası Matematik ve Fen Eğilimleri Araştırması (TIMSS), Uluslararası Eğitim Başarılarını Değerlendirme Kuruluşu (IEA) tarafından 1995 yılından itibaren 4 yılda bir uygulanan araştırmadır. TIMMS ile 4 ve 8. sınıfta öğrenim gören çocukların okul öğretim programlarıyla uyumlu olarak fen ve matematik alanlarındaki başarısı ölçülüyor. Araştırma çoktan seçmeli ve açık uçlu sorular ile anketlerden oluşuyor.

Türkiye’de Eğitimin Finansmanı Ve Eğitim Harcamaları Bilgi Yönetim Sistemi (TEFBİS) #

Millî Eğitim Bakanlığı’nın 2011 yılında hizmete soktuğu; il, ilçe ve okullar düzeyinde okulların kaynak türlerine göre gelir ve gider envanterleri; öğrenciye yapılan eğitim harcamaları, gerçek ve güncel verilerle elektronik ortamda, iller, ilçeler ve okullar bazında tespit edilerek eğitime sağlanan kaynakların etkin ve verimli kullanılması, optimum yatırımlara dönüştürülmesi ve eğitimde fırsat ve imkan eşitliğinin sağlanması hedeflenen projedir.

Temel Beceri #

Bireyin toplum yaşamına aktif olarak katılabilmesi için gerekli olan okuma, yazma, aritmetik, yabancı dil becerisi, işe-uygulamaya dönük teknik beceriler, bilgi ve iletişim teknolojileri, problem çözme, iletişim, liderlik, iş arama, sanatsal ve sportif becerilerdir.

Travma #

Fiziksel ve/ya duygusal olarak zarar verici ya da yaşamı tehdit edici bir olayın, olaylar dizisinin ya da birtakım durumların bireyin zihinsel, fiziksel, sosyal, duygusal ve ruhani iyilik hali üzerinde ve fonksiyonlarında uzun süreli olumsuz bir etki yaratması halidir ve bu etki kişiseldir. Bireyin baş etme kapasitesini aşan ve bireyi üstesinden gelemeyeceği kadar çaresiz hissettiren yaşam deneyimleri de (bir çocuğun sürekli olarak kişisel ihtiyaçlarının ihmal edilmesi gibi) travma olarak tanımlanır.

Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi #

Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi (TYÇ) Avrupa Yeterlilikler Çerçevesi (AYÇ) ile uyumlu olarak tasarlanan ulusal yeterlilikler çerçevesidir. TYÇ ilköğretim, ortaöğretim ve yüksek öğretimi kapsar; bu kademelerde mesleki, akademik ve diğer öğrenme yollarıyla edinilen tüm yeterlilik esaslarını belirtir. Türkiye Yeterlilikler Çerçevesinin Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 2015 yılında yürürlüğe girmiştir.

U

Unutulma Hakkı #

Bir kişinin, üstün bir kamu yararı söz konusu olmadığı sürece dijital hafızada yer alan (haber, fotoğraf, bilgi, belge vb), başkasının bilmesini istemediği kişisel verilerinin silinmesini ve yayılmamasını isteme hakkı. Unutulma hakkı kişilerin kendi rızasıyla verdikleri bilgilerin yanı sıra kendilerinden habersiz üçüncü kişiler tarafından oluşturulan, işlenen ve yayılan içerikleri de kapsıyor.

Uyum Sınıfları #

Türkçe bilmeyen veya Türkçe dil beceri düzeyini geliştirmeye gereksinim duyan yabancı uyruklu öğrencilerin dil eğitimi alması ve diğer branş derslerine akademik olarak hazırlanması amacıyla 2019-20’de hayata geçen uygulamadır. Uyum sınıflarına 3-12. sınıfa giden öğrenciler dil becerilerine göre bir veya iki dönem devam edebiliyor.

Uzaktan Eğitim #

Öğretmen ve öğrencinin ayrı mekânlarda olduğu, zaman sınırı ortadan kaldırılarak öğrenme ve öğretme faaliyetlerinin gerçekleştiği, basılı materyaller veya elektronik araçlar vasıtasıyla öğretimin yapıldığı eğitim faaliyeti.

Y

Yaratıcı Özgüven #

Bireyin yaratıcı olabileceğine, karşılaştığı problemleri çözmeye ve değişim yaratmaya yönelik özgüveni.

E-Bülten

Eğitim gündemi, ayda bir gelen kutunuzda.

ERG'nin yeni yayınları, Eğitim 360° bölümleri ve aylık özetler için kayıt olun.

    Skip to content