Düşünen Okul, Gelişen Öğrenci Projesi

Düşünen Okul, Gelişen Öğrenci Projesi

Eleştirel düşünme becerilerinin geliştirilmesi, yenilikçi ve etkileşimli bir eğitim anlayışının yaygınlaşması için çalışmalarını sürdüren ERG, İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğü ile imzaladığı protokolle, Hasköy Ortaokulu öğretmenlerine yönelik eğitimler düzenledi. Toplamda 23 gün süren eğitimlerin 20 gününe farklı branşlardan öğretmenler katılırken, Fen, Matematik, Türkçe, İngilizce ve Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmenleri, branşlarına özel planlanan üç günlük ayrı bir eğitime daha katıldı.

Yenilikçi ve etkileşimli biçimde tasarlanan eğitimlerde, öğrenme ve öğretme süreçleri, öğretmenin ve öğrencinin sınıftaki rolleri vb. pek çok konu ele alındı, bu sayede öğretmenlerin kendi pedagojik pratiklerini geliştirmelerine dönük çalışmalar yürütüldü, sorgulama/eleştirel düşünme tabanlı çeşitli uygulamalar yapıldı. Eğitim ayağına farklı branşlardan öğretmenlerin ve okul yöneticilerinin katıldığı projenin kapanış toplantısı, 21 Haziran 2014’te İstanbul’da gerçekleştirildi. Projenin eğitim ayağı İstanbul İl Milli Eğitim Müdürü Dr. Muammer Yıldız’ın da katıldığı etkinlikte, öğretmenlerin katılım sertifikalarını alması ile tamamlandı.

Prof. Dr. İpek Gürkaynak tarafından kaleme alınan, proje boyunca hazırlık ve eğitim sürecini kapsayan tüm çalışmaların, notların ve yazışmaların derlendiği Bir Eğitimin Serencamı başlıklı kitaba buradan ulaşabilirsiniz.

Dr. Murat Günel ve Dr. Müge Ayan Ceyhan tarafından hazırlanan sonuç raporuna ulaşmak içinse buraya tıklayabilirsiniz.

 

Demokratik Okullara Doğru

Demokratik Okullara Doğru

İstanbul Bilgi Üniversitesi Çocuk Çalışmaları Birimi (ÇOÇA) ve ERG’nin Demokratik Vatandaşlık ve İnsan Hakları Eğitimi Hibe Programı kapsamında 2013’ten beri ortaklaşa yürüttüğü Demokratik Okullara Doğru: Öğrencileri ve Okulları Güçlendiren Katılım Uygulamaları başlıklı proje 2015 yılında sonlandı. Proje, Türkiye’de okullarda demokrasi kültürünün güçlenmesine katkıda bulunmayı; başta çocuklar olmak üzere farklı paydaşların eğitim süreçlerine ve karar mekanizmalarına etkin katılımını kolaylaştırmayı amaçlıyor.

Proje, “Okulların doğal paydaşları olan çocukların, velilerin, öğretmenlerin, okul yönetici ve  çalışanlarının eğitim sürecine ve karar mekanizmalarına tam ve etkin katılımını sağlamayı kolaylaştırmak amacıyla, paydaşların demokratik vatandaşlık ve insan haklarına ilişkin bilgi, beceri ve olumlu tutum edinmelerini destekleyerek, birlikte “katılımcı okul” uygulamaları geliştirmek ve yaygınlaştırmak” hedefiyle gerçekleştirildi.

2014 yılı boyunca projenin pilot okulu olan Eyüp Merkez Ortaokulu’nda ÇOÇA kolaylaştırıcılığında, tüm paydaşların katılımıyla çeşitli çalışmalar yapıldı. Çocuklara, velilere, okul çalışanlarına, öğretmenlere ve okul idarecilerine yönelik güçlendirme atölyeleri ve eğitimler düzenlendi.

Projenin ana çıktıları toplamda altı yayın olarak paylaşıldı.

 

Düşünme Gücü: Soran ve Sorgulayan Gençlik için Öğretmen Destek Projesi

Düşünme Gücü: Soran ve Sorgulayan Gençlik için Öğretmen Destek Projesi

Eğitim Reformu Girişimi (ERG), Milli Eğitim Bakanlığı ve Akbank ortaklığının başlattığı proje “Düşünme Gücü: Soran ve Sorgulayan Gençlik için Öğretmen Eğitimi Destek Projesi” adıyla yola çıktı. Proje kapsamında Ocak 2009- Mayıs 2010 tarihleri arasında 8 ilde eleştirel düşünme öğretme ve öğrenme beceri ve yöntemlerini uygulayabilecek 4.250 öğretmen yetiştirildi.

Eleştirel Düşünme Nedir?

Eleştirel düşünme, bireylerin amaçlı olarak ve kendi kontrolleri altında yaptıkları, alışılmış olanın ve kalıpların tekrarının engellendiği, önyargıların, varsayımların ve sunulan her türlü bilginin sınandığı, değerlendirildiği, yargılandığı ve farklı yönlerinin, açılımlarının, anlamlarının ve sonuçlarının tartışıldığı, fikirlerin çözümlenip değerlendirildiği, akıl yürütme, mantık ve karşılaştırmanın kullanıldığı ve sonucunda belirli fikirlere, kuramlara veya davranışlara varılan düşünme biçimidir (Eleştirel Düşünme, ERG, 2008).

Eleştirel Düşünmenin Harekete Geçirdiği Zihinsel Beceri ve Süreçler

Soru sorma, Yorumlama, Betimleme, Berraklaştırma, Ayrıştırma, Anlama, İdrak etme – algılama, Eleştirme, Kıyaslama/karşılaştırma, Yenileme, Zıddını bilme, Genişletme, Tümevarım, Değerlendirme, Tümdengelim, Düşünmeye yönlendirme, Yapılandırma, İtiraz etme, Karşı çıkma, Merak etme, Tartışma, İnanma, Filtreleme, Neden gösterme, Dinleme, Kanıt gösterme, Belirleme, Karşı kanıtlamaları öne sürme, Tanımlama, Kesiştirme/göğüsleme, Sorgulama, Uslamlama, Araştırma/inceleme, Varsayımları doğrulama (Bu listenin İngilizcesi Prof. Dr. İpek Gürkaynak tarafından oluşturulmuş ve Prof. Charles Temple ve Prof. David Klooster’dan katkı alınmıştır. Türkçe çevirisi Prof. Dr. İpek Gürkaynak tarafından yapılmıştır.)

Düşünme Gücü: Soran ve Sorgulayan Gençlik için Öğretmen Eğitimi Destek Projesi, sorgulamanın ve eleştirel düşünmenin önemini vurguluyor.  Önyargıları yıkmak, söyleneni olduğu gibi kabul etmemek, konu üzerine düşünmek, fikir geliştirmek ve yapıcı bir biçimde tartışmak öğrenme sürecinin olmazsa olmaz bileşenleri.  Umuyoruz ki bu proje, eleştirel düşünmenin eğitimde yaygınlaştırılmasının yanı sıra eleştirel düşünmenin istendik bir olgu/işlem olduğu görüşünün benimsenmesini de sağladı.

Neden Öğretmenler?

Öğretmenler ve öğretmen eğitimi ERG’nin çok önem verdiği “Eğitimde kalite” konusunun en temel unsurlarından biri. Ülkemizdeki eğitimin kalitesini artırmanın en etkili yolu, aktif, yenilikçi ve yaratıcı öğretmenler.

Hedefimiz öğretmenlere destek sunarak, onların eleştirel düşünme yöntemlerini yaratıcı biçimlerde kullanacak ve eleştirel düşünme becerilerini alışkanlık haline getirecek öğrenciler yetiştirmelerine katkıda bulunmak.

Projenin Altyapısı

Eleştirel düşünme beceri ve tutumlarının eğitimde yaygınlaşması, kuruluşundan bu yana ERG’nin reform öncelikleri arasında geliyor. Bu alanda önde gelen akademisyenlerle çalışma fırsatımız oldu ve 2004 yılında Prof. Dr. İpek Gürkaynak, Prof. Dr. Füsun Üstel ve Prof. Dr. Sami Gülgöz’ün hazırladığı Eleştirel Düşünme başlıklı raporu bugüne kadar binlerce öğretmenle paylaştık.

Milli Eğitim Bakanlığı’nın 2004 yılından başlayarak ilköğretimde gerçekleştirdiği öğretim programı değişikliklerinden biri de eleştirel düşünme becerisi kazandırma hedefinin tüm derslerde yer almasıydı. Bu çerçevede Milli Eğitim Bakanlığı, Düşünme Eğitimi adlı bir seçmeli ders oluşturdu.  6, 7 ve 8. sınıf öğrencileri için tasarlanan ders 2006-2007 öğretim yılında 6. sınıflardan başlayarak kademeli bir şekilde uygulamaya kondu.

Milli Eğitim Bakanlığı ve ERG’nin eleştirel düşünme alanındaki çalışmaları ve hedefleri örtüşünce bu alanda işbirliği fırsatı doğdu. Önemli sosyal sorumluluk faaliyetleri yürüten AKBANK da bu projeye destek vermeyi kabul ederek eğitimde kalitenin artırılması çabalarına büyük bir katkı sağladı.

Projenin Yürütüldüğü İller

İstanbul, Ankara, İzmir, Kahramanmaraş, Adana, Samsun, Kayseri ve Van

Materyaller

Düşünme Gücü: Soran ve Sorgulayan Gençlik için Öğretmen Eğitimi Destek Projesi için üç yeni materyal geliştirildi.

“Düşünen Sınıf için Öğrenme ve Öğretme Yöntemleri” Kitabı: Bu projede kullanmak üzere seçtiğimiz ve “Düşünen Sınıf için Öğrenme ve Öğretme Yöntemleri” adını verdiğimiz kitap, öğretmenlerin, gençlerin eleştirel düşünme alışkanlıkları kazanmasını desteklemek için tüm derslerde kullanabilecekleri yöntem ve teknikleri içeriyor. Bu kitap, “Teaching and Learning Strategies for the Thinking Classroom” kitabının Prof. Dr. Sami Gülgöz danışmanlığında gerçekleştirilen Türkçe çeviri ve uyarlamasıdır.  32 ülkede 2 milyonu aşkın öğrenciye ulaşan “Teaching and Learning Strategies for the Thinking Classroom” eleştirel düşünmeyi öğretme ve öğrenme yöntem ve becerilerinin yaygınlaşmasında etkili olmuştur. 2000 yılında American Institutes for Research (AIR) bu kitap üzerinden öğretmen eğitimlerinin verildiği dört ülkeyi kapsayan bir etki değerlendirmesi yapmış ve eğitimlere katılan öğretmenlerdeki tutum ve becerilerde önemli olumlu farklar saptamış:

 Eğitime katılan öğretmenlerin, sınıfta tartışma ortamı yaratma, öğrencilere soruları cevaplamaları için zaman tanıma ve öğrencilerinin eleştirel düşünme ve sorulara birden fazla çözüm üretme becerilerini geliştirdikleri,

Eğitimden geçmiş öğretmenlerin öğrencilerinin, eleştirel düşünme üzerine yapılan testlerde kontrol gruplarındaki öğrencilere göre daha yüksek puan ortalaması elde ettikleri belirlenmiş.

Kaynak Dosyası: Gençlerin küresel bir bakış açısıyla toplumsal sorunlar üzerinde düşünmesine ve tartışmasına olanak sağlayacak metinleri tek bir kutuda toplamak amacıyla, özellikle düşünme eğitimi dersi için Prof. Dr. Füsun Üstel koordinatörlüğünde bir “kaynak dosyası” hazırlandı.  Alışılmış ders kitabı formatının dışında, farklı konular arasında bağlar kurmayı özendiren materyal, ayrımcılık, çevre, genetik, kültürel miras, küreselleşme ve savaş konularında metinler içeriyor.

Öğretmen Kılavuzu: Kaynak Dosyası’nın nasıl kullanılacağı konusunda öğretmenlere öneriler sunan Öğretmen Kılavuzu, öğrencide geliştirilmesi istenen becerileri, dersin kazanımlarını ve metinlerin kilit kavramlarını belirliyor ve öğretmenlere derste kullanmaları için ek kaynaklar sağlıyor.  

Proje, ilk aşamada 6, 7 ve 8. sınıflarda uygulandı, ancak materyaller ve eğitimler tüm kademelerdeki derslerde kullanılabilecek yöntemleri içeriyor.  Dolayısıyla ERG, projeyi ileride Türkiye’nin farklı illerinde, öğretimin farklı kademelerindeki öğretmenlere de ulaştırmayı hedefliyor.

Eğitimler

Eğitimler, 20 uzman eğiticinin eğitimiyle başlayarak, Türkiye’nin 8 iline yayıldı ve 4250 öğretmene ulaşıldı.  Eğitimlerde “Düşünen Sınıf için Öğrenme ve Öğretme Yöntemleri” kitabı ve “Kaynak Dosyası” materyalleri kullanıldı.  Öğretmenlere hem eleştirel düşünmeyi öğretme ve öğrenme yöntemleri aktarıldı, hem de uygulamalı çalışmalar ve Öğretmen Kılavuzu aracılığıyla bu yöntemleri sınıfta kullanmaları için gerekli altyapı oluşturuldu.

Uzman Eğitici Çalıştayları

8-11 Eylül 2008 ve 11-12 Nisan 2009 tarihlerinde, eleştirel düşünme konusunda uluslararası alanda uzman eğiticilerin de görev aldığı iki çalıstay gerçekleştirildi. 40 kişinin katıldığı bu çalıştaylarda, projenin eğitim materyalleri tanıtıldı ve örnek ders uygulamaları yapılarak eleştirel düşünme yöntem ve teknikleri paylaşıldı.

Uzman Eğitici Eğitimleri

25 Şubat-01 Mart ve 20-24 Mayıs 2009 tarihlerinde 39 uzman eğiticinin katılımıyla, iki uzman eğitici eğitimi gerçekleştirildi. Projenin amacı ve faaliyetlerinin de paylaşıldığı eğitimlerde, eğitim materyalleri kullanılarak örnek ders uygulamaları yapıldı ve eğitici eğitimleri programı katılımcılar ile birlikte tasarlandı.

Eğitici Eğitimi

25-28 Haziran, 10-13 Eylül ve 2-3 Ekim 2009 tarihlerinde olmak üzere üç aşamada toplam 10 gün (4+4+2) süreyle sekiz ilde eş zamanlı eğitici eğitimleri gerçekleştirildi. 148 eğitici ile eleştirel düşünme yaklaşımı ile yöntem ve tekniklerinin paylaşıldığı eğitimlerde, öğretmen eğitimleri programı ve planlaması üzerine eğiticilerin görüşleri alındı.

Öğretmen Eğitimleri

18 Kasım 2009-24 Mart 2010 tarihleri arasında, sekiz ilde dört aşamada toplam 5 gün (2+1+1+1) süreyle öğretmen eğitimleri gerçekleştirildi. Eğiticiler aracılığıyla 4.250 öğretmen ile eleştirel düşünme yaklaşımı ile yöntem ve teknikleri paylaşıldı. Öğretmen eğitimlerine katılan 4.250 öğretmen aracılığıyla, sekiz ilde yaklaşık 140.000 öğrencinin eleştirel düşünme becerilerinin gelişmesine katkı sağlanması hedefleniyor.

Projenin Süresi

Projenin sonunda yapılan etki değerlendirme çalışmaları ve geri bildirimler ışığında projeyi yaygınlaştırmaya daha da etkin ve verimli bir şekilde devam etmeyi hedefliyoruz. Türkiye’nin 8 ilinde 4250 öğretmenin eğitimi ile başlayan projenin daha sonra Türkiye’nin diğer birçok ilinde de uygulanmasını ve bu rakamların her yıl katlanması amaçlarımız arasında. Uzun dönemde ise arzumuz, eğitimlerde yer alacak olan aktarılan öğretme ve öğrenme yöntemlerinin, zaman içinde öğretmen eğitiminin ve sınıf içi etkileşiminin ayrılmaz bir parçası haline gelmesidir.

Eğitimde Haklar Çalışmaları

Eğitimde Haklar Çalışmaları

Eğitim hakkı yalnızca eğitime erişimle sınırlı tutulamayacak temel bir insan hakkıdır. Çocukların uluslararası insan hakları belgeleriyle korunma altına alınmış tüm hakları, eğitim ortam ve süreçlerinde de geçerlidir. Eğitimde Haklar çalışmaları bu noktadan hareketle, çocukların kaliteli bir eğitim alması ile eğitim süreç ve ortamlarında saygı görmesinin de eğitime erişebilmesi kadar önemli olduğunu savunuyor.

“Çocuklar salt okul kapısından girdiler diye insan haklarını yitirmezler.”

BM Çocuk Hakları Komitesi, Genel Yorum I

Eğitimde Haklar I

Amaç

Avrupa Birliği’nin mali desteği ile Haziran 2007’de 22 aylık bir proje olarak başlayan Eğitimde Haklar I süresince, ERG, eğitimde haklara ilişkin yasal çerçevenin iyileştirilmesi temel hedefi doğrultusunda, Türkiye’de var olan karar alıcıların ve hak sahiplerinin eğitimde haklar konusunda farkındalıklarının artmasına katkıda bulunmayı amaçladı.

Eğitim ve insan hakları alanlarında çalışan sivil toplum kuruluşları arasında bilgi ve deneyim paylaşımı ile işbirliğinin güçlenmesini destekleyen çalışmalara, birçok akademisyen, hukukçu, eğitimci ve sivil toplum kuruluşu temsilcisi düzenli olarak bir araya gelerek birlikte yön verdi.

Proje kapsamındaki yayınlara buradan ulaşabilirsiniz.


Eğitimde Haklar II 

ERG, Eğitimde Haklar I projesinde edindiği birikim ışığında, insan haklarının eğitim süreç ve ortamlarında tam olarak hayata geçmesi amacıyla Şubat 2009-Temmuz 2010 dönemi için yeni hedefler ve çalışma alanları belirledi.

Eğitimde Haklar II projesinin temel hedeflerini, eğitimde haklar kapsamındaki tartışmalı konulara ilişkin yapıcı diyalog zeminin geliştirilmesi, eğitimde insan haklarına ilişkin yasal mevzuatın iyileştirilmesi için sivil toplum işbirliği ve savunuculuk yoluyla siyasal ve bürokratik iradenin güçlendirilmesi ve yerel örgütlenmeler tarafından kullanılabilecek eğitim hakkını izleme araçlarının geliştirilmesi oluşturuyor.

ERG, tartışmalı konularda yapıcı diyalog zemini geliştirilmesi konusunda din ve eğitim ile eğitimde dil politikaları konularına odaklanıyor. 16–17 Ekim 2009 tarihlerinde gerçekleştirilen ve teknik konulara ağırlık veren Dil ve Eğitim Çalıştayı’na, yurt dışından uzmanlar ile Türkiye’den ilgili akademisyen ve sivil toplum temsilcileri katıldı.

 

Eğitimde Haklar ve Sabancı Üniversitesi Toplumsal Duyarlılık Projeleri

“Eğitimde Haklarımız Var!”, 2009-10 akademik yılı itibariyle Sabancı Üniversitesi Toplumsal Duyarlılık Projeleri kapsamına alındı ve 2010-11 akademik yılında da devam etti. Katılımcı öğrenciler, insan ve çocuk hakları, eğitim hakkı ve eğitimde haklar, hak arama yolları konularının yanı sıra çevre okullardaki çocuklarla birlikte çalışmak için bilgi ve beceri düzeylerini geliştirecek eğitimler almayı sürdürdü. İleri aşamalarda, katılımcılar üniversite çevresinde seçilen okulların öğrencilerine dönük, çocukların eğitim ortam ve süreçlerindeki hakları, hak ihlalleri ve hak arama yolları konularında farkındalık düzeylerini geliştirecek uygulamalar gerçekleştirdiler.

Meslek Eğitiminde Kalite Projesi

Meslek Eğitiminde Kalite Projesi

ERG, 2006 yılında Vehbi Koç Vakfı’nın desteği ve Milli Eğitim Bakanlığı işbirliğiyle Koç Holding tarafından başlatılan “Meslek Lisesi Memleket Meselesi” projesi kapsamında, Türkiye’de mesleki eğitiminin kalitesini artırmak amacıyla Koç Holding ile işbirliği anlaşması yapıldı.  
Projen kapsamında hazırlanan yayınlara buradan ulaşabilirsiniz.

Dünya Bankası Türkiye Eğitim Sektörü Çalışması

Dünya Bankası Türkiye Eğitim Sektörü Çalışması

“Okul Öncesi Eğitimden Orta Öğretime Etkili, Adil ve Verimli bir Eğitim Sistem’inin Sürdürülebilir Yolları” alt başlığını taşıyan Dünya Bankası-ERG ortak çalışması Mayıs 2004’te başladı ve çalışmanın Paylaşma Konferansı Mart 2006’da Ankara’da gerçekleşti.

Araştırma kapsamında yapılan çalışmaların sonuçlarının değerlendirildiği ve eğitim sektörünün etkinliğini artıracak ve çıktıları iyileştirecek önceliklerin saptandığı Eğitim Sektörü Araştırması Politika Atölyesi, Mayıs 2005’te Dünya Bankası ve Avrupa Komisyonu Türkiye Delegasyonu ile beraber düzenlendi. Atölye, Milli Eğitim Bakanlığı üst düzey yetkililerini, akademisyenleri, öğretmen ve öğrencileri, sivil toplum kuruluşları temsilcilerini bir araya getirerek verimli bir görüş alışverişi ve politika geliştirme ortamı yarattı.

Bu araştırma kapsamında ayrıca Dünya Bankası üst düzey temsilcilerinin, yerli ve yabancı uzman ve öğretim üyelerinin, sivil toplum kuruluşları temsilcilerinin ve yerel paydaşların katıldığı çok sayıda buluşma gerçekleşti. Van, İzmir, Ankara, Eskişehir ve İstanbul illerinde üniversitelerde Eğitim Sektörü Araştırması Çalıştayları düzenlendi.